Nauka i techniki szybkiego czytania


 

Na czym polega nauka szybkiego czytania?

Szybkie czytanie nie oznacza błyskawicznego przewinięcia tekstu. Jest to zbiór technik, poprawiających nie tylko szybkość, ale też efektywność pracy z tekstem oraz poziom jego zrozumienia.

Na umiejętność szybkiego czytania składają się dwa zasadnicze elementy. Pierwszym jest poprawna technika czytania połączona z optymalnymi warunkami zewnętrznymi, drugim – wybranie odpowiedniej metody zapoznawania się z tekstem, w zależności od potrzeb.

Techniki szybkiego czytania

Technika czytania to różne zabiegi, które mają na celu przyśpieszenie przyswajania czytanego tekstu. Etapów, na których możemy zaoszczędzić czas, jest kilka.

Rozszerzenie pola widzenia
Oko ludzkie nie przesuwa się płynnie po tekście, lecz przeskakuje po każdej z linijek zatrzymując się kilkukrotnie na ułamki sekundy. Takie ruchy nazywamy sakkadowymi a zatrzymanie fiksacją. Podczas każdej fiksacji oczy obejmują zasięgiem kilka wyrazów. Często pojawia się też zjawisko regresji – wsteczny ruch oka, przez który powraca ono do już przeczytanych wyrazów. Część ruchów wstecznych jest wykonywana w sposób mimowolny, część wynika z niedostatecznego zrozumienia lub przyswojenia uprzednio przeczytanego fragmentu. Często jest to tylko wrażenie – wiele osób nie ufa swojemu mózgowi i jak wykazały badania wraca do wcześniejszych fragmentów zupełnie niepotrzebnie.

Wystarczy skrócić nieco czas pojedynczej fiksacji, rozszerzyć pole widzenia, tak by oko w czasie każdego zatrzymania obejmowało więcej wyrazów i ograniczyć regresję oka.

Odpowiednie ćwiczenia pomogą Ci rozszerzyć pole widzenia i zamiast spostrzegać za jednym zamachem pojedyncze słowa możesz widzieć paczkę informacji zawierającą nawet do 6 wyrazów. Oprócz ćwiczeń przydatne jest używanie podczas czytania wskaźnika lub taktomierza, co przyśpiesza czytanie o ok. 20-30%.
Jak ćwiczyć rozszerzanie pola widzenia?

Wypisz jedne pod drugimi kolumnę liczb: dwu-, trzy-, cztero-, pięcio- i sześciocyfrowych jak na rysunku. Zacznij od kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu liczb dwucyfrowych, potem kilkudziesięciu trzycyfrowych itd. Zakryj wszystkie liczby, a następnie odkrywaj każdą z nich na tak krótko, jak to możliwe i zapisuj obok to, co zobaczyłeś. Następnie sprawdzaj poprawność i przechodź do następnej liczby. I tak aż do liczb sześciocyfrowych. To ćwiczenie pomoże Ci rozszerzyć pole widzenia i automatycznie obejmować wzrokiem kilka znaków. Jest to doskonały trening na początek.
Unikanie mimowolnego wypowiadania słów

Ponieważ nauka czytania dla najmłodszych obejmuje głośne sylabizowanie, a potem czytanie po cichu, nawyk ten praktycznie u wszystkich pozostaje do dorosłości. Wypowiadanie słów w myślach, któremu towarzyszy wyraźne poruszanie ustami i ruchy krtani mogą wpływać negatywnie na szybkość czytania. Staraj się ograniczać te mimowolne ruchy i nie czekaj na „wybrzmienie” danego słowa w Twoich myślach.
Wskazywanie czytanego tekstu

Oczy mają naturalną własność podążania za ruchem. Pomocne w szybszym czytaniu może się zatem okazać śledzenie tekstu za pomocą wskaźnika.

Takim przyrządem może być każdy cienkiego i długiego przedmiotu – patyczek, wykałaczka lub długopis. W spartańskich warunkach możesz posłużyć się nawet palcem, jednak jest on nieco za gruby i niewygodny na dłuższą metę, gdyż będzie zasłaniał Ci część tekstu.


Włącz mózg!

Wiele osób obawia się, że zwiększenie tempa czytania ujemnie wpłynie na poziom zrozumienia tekstu. Szybkie tempo może jednak pomóc w uchwyceniu sensu akapitów, ponieważ umożliwia nam dotarcie do sedna w krótszym czasie. Przypomnij sobie jak opracowujesz tekst z trudnej dla Ciebie dziedziny. Czytasz słowo po słowie, by w połowie zdania zapomnieć, co było na początku i zgubić sens. Jeśli uda Ci się utrzymać tempo 400 słów na minutę, Twoje rozumienie i tak może pozostać na bardzo wysokim poziomie!

Jak ćwiczyć tempo czytania?
Zacznij od zmierzenia swojego podstawowego tempa czytania. Przeciętny czytelnik czyta z prędkością 200-240 słów na minutę, sprawny dochodzi do 400, a jeden na 1000 osiąga szybkość ponad 1000! Nie chodzi jednak o to, żeby urządzać wyścigi. Celem jest zwiększenie tempa czytania przy zachowaniu wysokiego poziomu zrozumienia tekstu (70-80%). Kiedy poznasz swoje możliwości wyjściowe staraj się stopniowo zwiększać tempo czytania (ale nie więcej niż o słowo na minutę przy każdym treningu) i mierz je np. raz w tygodniu. Możesz także skorzystać z ćwiczenia Mistrzowskie czytanie. Stopniowo podnoś poziom trudności, a czas jakim będziesz dysponował na przeczytanie partii tekstu będzie coraz krótszy.
Koncentracja
Pamiętaj, że osiągnięcie nieprawdopodobnej prędkości czytania nie jest celem samym w sobie. Samo przeczytanie tekstu, bez względu na szybkość nie jest równoznaczne z jego zrozumieniem. Aby połączyć szybkość z efektywnością, musisz być skoncentrowany. Przez cały czas musisz pamiętać, po co czytasz tekst i co jest twoim głównym celem. Ćwiczenia wspierające koncentrację lub krótka relaksacja przed rozpoczęciem lektury pomoże Ci utrzymać uwagę na właściwym poziomie.
Zadbaj o miejsce
Aby poprawić szybkość czytania powinieneś też zadbać o odpowiednie przystosowanie otoczenia. Na twoim biurku mogą leżeć wszystkie niezbędne rzeczy i tylko one. Pokój niech będzie przytulny, dobrze oświetlony (najlepsze jest światło dzienne) i wywietrzony. Stabilne, ale nie nazbyt wygodne krzesło, na którym siedząc podpierasz kręgosłup a stopy trzymasz na podłodze, pomoże Ci utrzymać ciało w odpowiedniej pozycji i zmobilizować umysł do pracy. Próby czytania, gdy zapadasz się w przepastnym fotelu z kocem i kubkiem kakao najczęściej kończą się rychłym zaśnięciem.
Tekst, który będziesz czytał musi być dobrze oświetlony i ustawiony pod kątem 45˚ do blatu stołu. Oczy powinny być skierowane prostopadle do powierzchni kartek w odległości ok. 30 – 40 cm. Takie ustawienie jest najzdrowsze dla oczu i zapewnia najszersze pole widzenia.
Sposób czytania
Przeczytaj okładkę i spis treści
Aby efektywniej pracować z tekstem – postaraj się dowiedzieć nieco o jego budowie, zanim przystąpisz do lektury. Dokładnie przestudiuj spis treści oraz opisy na okładce i skrzydełkach książki. Pomoże Ci to stworzyć w głowie „mapę treści”, po której z łatwością będziesz się poruszał w zależności od własnych potrzeb i celu czytania.
Wyznacz sobie Cel – czego chcę się dowiedzieć?
Przed przystąpieniem do lektury musisz zastanowić się nad celem jaki przed Tobą stoi. Zastanów się czy czytasz dla przyjemności czy interesują Cię konkretne informacje. Dostosuj sposób czytania i poziom koncentracji do własnych założeń.
Kiedy czytasz dla przyjemności, rób to tak jak Ci wygodnie. Przy testach trudnych, karkołomnych językowo bądź z nieznanej Ci dziedziny, prawdopodobnie twoje tempo będzie nieco niższe. Zwiększy się ono, gdy napotkasz tekst już znany lub leżący w obszarze Twoich zainteresowań.
Jeśli nie zależy Ci na zapoznaniu się z całym tekstem a chcesz wyłowić tylko konkretne informacje, nie czytaj dokładnie wszystkiego. Prześlizgnij się wzrokiem po materiałach, by odszukać potrzebne fragmenty. Podobnie, gdy chcesz się tylko zorientować w tematyce tekstu lub sprawdzić czy zawiera on niezbędne informacje.