Jak działa zapisywanie informacji w pamięci

Proces zapisywania informacji w pamięci nazywamy konsolidacją. Proces ten można podzielić na dwa etapy:

  • konsolidację synaptyczną
  • konsolidację systemową (Dudai, 2004).

 
Konsolidacja synaptyczna trwa od kilku minut do kilku a nawet kilkunastu godzin i zachodzi na poziomie neuronów (komórek nerwowych), tworzących sieci bezpośrednio odpowiedzialne za kodowanie reprezentacji związanych z danym doświadczeniem. W jej wyniku nowo nabyta informacja jest stabilizowana i stopniowo staje się coraz bardziej odporna na zakłócające wpływy (np. interferencję, środki farmakologiczne, lezje).

Nie wszystkie dane przepływające przez mózg ulegają konsolidacji. Informacje nieistotne, bądź te, które były potrzebne tylko przez krótki czas, są wymazywane i nigdy nie przechodzą tej przemiany. Konsolidacja synaptyczna polega na aktywacji wewnątrzkomórkowych mechanizmów prowadzących do wytwarzania białek, które modyfikują już istniejące i tworzą nowe połączenia między komórkami nerwowymi – synapsy. W ten sposób powoli tworzy się engram czyli trwały ślad pamięciowy.
 
Konsolidacja systemowa to długotrwały, mogący trwać nawet kilka lat, proces, który obejmuje reorganizację całych sieci nerwowych, czyli systemów, kodujących wspomnienie.

W jej toku wyższe ośrodki mózgu (kora nowa) mogą niejako „przychwycić” wspomnienie i tym samym uniezależnić je od ośrodków odpowiedzialnych za jego nabycie i pierwotne utrwalenie (najprawdopodobniej największą rolę odgrywa tu hipokamp).

Ślad pamięciowy wędruje do tych rejonów mózgu, w których będzie przechowywany być może nawet do końca życia.

 
 
Jak odtwarzamy z pamięci?
Pamięć jako proces – sekwencja 3 faz
 

Jak odtwarzamy z pamięci?
Każdy ślad pamięciowy może być ponownie przywołany – wydobyty z pamięci. Nie pozostaje to jednak bez następstw. Za każdym razem mózg poddaje ponownej ocenie jego przydatność. W zależności od jej wyniku ślad pamięciowy może zostać wygaszony – jego dostępność w układzie nerwowym zostaje wtedy osłabiona i schodzi on niejako na dalszy plan. Drugim możliwym rozwiązaniem jest wzmocnienie śladu pamięciowego – czyli zwiększenie jego dostępności w układzie nerwowym. Dzieje się tak wtedy, kiedy mózg dojdzie do wniosku, że dana informacja dalej jest aktualna i przydatna. Takie odświeżanie pociąga za sobą każdorazowo rekonsolidację. Następstwem tego mechanizmu jest znana prawidłowość – informacje częściej używane są pamiętane lepiej (są częściej rekonsolidowane).

 
Pamięć = Kodowanie + Przechowywanie + Wydobywanie
Pamięć jako proces składa się z trzech faz:
Kodowanie – wstępne przetwarzanie informacji, wprowadzające ją do pamięci, prowadzące do powstania jej reprezentacji. Reprezentacja ta nie jest identyczna w stosunku do zapamiętywanego obiektu, jednak zachowuje jego najważniejsze cechy, pozwalając wykonywać na danym obiekcie operacje umysłowe.
Przechowywanie – utrzymanie informacji w pamięci. Mózg przetrzymuje informację w pamięci tak długo, jak jest to konieczne. W pamięci krótkotrwałej pozostaje ona od kilku do kilkudziesięciu sekund, a w długotrwałej nawet całe życie. Niektórzy badacze twierdzą, że większość informacji zakodowanych w pamięci długotrwałej nigdy nie zostaje zapomnianych. Mogą jedynie istnieć problemy z ich  przywołaniem, ale nigdy nie są usuwane.
Wydobywanie – odzyskiwanie, przywoływanie w późniejszym czasie informacji przechowywanej w pamięci. Zabieg ten sprawia, że staje się ona dostępna. Proces odpamiętywania polega na poszukiwaniu najlepszego dopasowania pomiędzy wskazówkami zawartymi w pytaniu a informacjami przechowywanymi w pamięci. Stąd w zależności od sformułowania pytania lub zadania, przywołanie jakiejś informacji może być dla nas łatwe bądź trudne.

 
Bibliografia:
Dudai, Y. (2004). The Neurobiology of consolidations, or, how stable is the engram? Annual Review of Psychology, 55, 51-86