Przykładowe ćwiczenia na spostrzegawczość: 
(sprawdź ćwiczenia dopiero po przeczytaniu całego artykułu)


 
 
 
Czym jest spostrzeganie?

Spostrzeganie to złożony proces psychiczny, dzięki któremu poznajemy rzeczywistość.

Podstawą spostrzegania są wrażenia, czyli pojedyncze bodźce odbierane przez receptory (oczy, uszy, receptory na powierzchni skóry etc.), przekodowywane następnie na sygnały nerwowe.

Mózg płata figle

Zamknij lewe oko a prawym wpatruj się na gwiazdkę po lewej. Zbliżaj i oddalaj się od ekranu i monitoruj co się dzieje z krzyżykiem po prawej.

W pewnym momencie znika, prawda?

Ten moment oznacza, że dana część obserwowanej przestrzeni trafiła na tzw. plamkę ślepą w siatkówce – jest to miejsce, w którym z oka wyprowadzane są wiązki nerwów przekazujące wszystkie zebrane wrażenia wzrokowe do mózgu! Żeby widzieć, musimy być ślepi w niewielkim obszarze każdego z naszych oczu!
Jednak to, jak spostrzegasz, zależy nie tylko od sprawności Twoich receptorów.
Percepcja jest bardziej procesem tworzenia, niż odtwarzania. Na spostrzeżenie ma wpływ wiele czynników obecnych zarówno „w Twojej głowie” jak i w sytuacji spostrzegania, np. kontekst, czyli bodźce towarzyszące, sytuacja, w jakiej stykasz się z danym obiektem, a także Twoje doświadczenie czy stan emocjonalny.
Popatrz na zestaw symboli:

W zależności od tego, czy patrzysz na środkową kolumnę, czy na wiersz, symbol w środku będzie raz interpretowany jako cyfra, raz jako litera.

 
Spójrz na poniższy obrazek:
Czy uwierzysz, że obie kobiety na nim przedstawione są tej samej wielkości? Sprawdź sam!

O spostrzeganej różnicy w wielkości decyduje tło, tworzące iluzję głębi. Jedna z kobiet wydaje się być w większej odległości, dlatego automatycznie jej sylwetka spostrzegana jest jako większa (bo przecież gdyby były takie same – mówi nam, nie bez słuszności, nasz mózg – jej sylwetka musiałaby stawać się mniejsza wraz ze wzrastającą odległością!).

 
A teraz spójrz na ten rysunek:

Co na nim widzisz? Na pewno coś, a raczej kogoś.

A jak podpowiemy Ci: „młoda panna”? Jest tam, prawda?
A jeśli teraz zmienimy podpowiedź na: „stara kobiecina”?
Przyjrzyj się uważnie. W zależności od tego jak odczytasz poszczególne elementy (naszyjnik na szyi młodej pani jest jednocześnie zarysem ust starej), taki zobaczysz finalny obrazek!
A teraz popatrz jeszcze na znany rysunek – tancerkę.
Twoim zdaniem obraca się w prawą stronę? – kliknij link;
http://0.tqn.com/d/psychology/1/0/Z/5/Spinning_Dancer.gif
Czy uwierzysz, że część ludzi jest przekonana, że obraca się w lewą?!
Co więcej obie oceny są poprawne. Ponieważ w obrazku brakuje pewnych szczegółów, które mogłyby jednoznacznie definiować kierunek obrotu tancerki (brakuje cieni, twarzy, wyraźnych konturów, trójwymiarowej perspektywy). Twój mózg chcąc się jakoś odnaleźć „dopowiada sobie” brakujące elementy i wedle nich konstruuje przestrzeń wokół tancerki.
W trudnej sytuacji? Myśl
Podobnie dzieje się w wielu życiowych sytuacjach.  Ile razy zdarzało Ci się, że bardzo długo szukałeś rozwiązania sytuacji, która pozornie wydawała się być bez wyjścia, podczas gdy rozwiązanie okazywało się bardzo proste?

Czasem wystarczy zmienić sposób patrzenia na daną sytuację, by dostrzec nowe rozwiązania i odnaleźć odpowiedzi na nurtujące pytania.

Czy wiesz, że wielokrotnie zdarzało się, że ludzie, którym na pustyni popsuł się samochód, umierali z pragnienia?

Szli bardzo długo szukając wody lub umierali z przemęczenia próbując wykopać studnię, podczas gdy zapas wody mieli nie gdzie indziej, tylko… w chłodnicy swojego samochodu.

To dobry przykład, który pokazuje, że czasem warto zmienić optykę, poszukać nowych zastosowań dla znanych już przedmiotów albo spojrzeć na trudną sytuację z innej strony i próbować znaleźć rozwiązanie w zupełnie nowym obszarze.

Zdarzają Ci się sytuacje kiedy jesteś przekonany o swojej racji, a Twój rozmówca dałby się pokroić za własne zdanie?
Spróbuj spojrzeć na problem jego oczami. Może z jego perspektywy cała sytuacja wygląda inaczej?
Może racja leży po obu stronach albo pośrodku?
Czy wiesz, że jednym z zadań na rozmowach rekrutacyjnych bywa wymyślanie nowych zastosowań dla kartki papieru albo spinacza?
To pozornie banalne ćwiczenie bada kreatywność i elastyczność myślenia.
Spróbuj wykonać je sam. Może w przyszłości ta umiejętność pomoże Ci znaleźć wyjście z niejednej trudnej sytuacji.
 
Jak zwykle – nastawienie
Pamiętaj, że dobry nastrój i pozytywne nastawienie ma dobroczynny wpływ na funkcje Twojej uwagi oraz plastyczność myślenia i tym samym daje Ci większe szanse na odnalezienie nowych, niestandardowych i kreatywnych rozwiązań (Ashby, Isen i Turken,1999)!
 
Bibliografia:
Ashby, Isen i Turken (1999). A Neuropsychological Theory of Positive Affect and Its Influence on Cognition. Psychological Review, 106, 529-550
My Wife and My Mother-In-Law, W. E. Hill, (1915) (adapted from a picture going back at least to a 1888 German postcard)